Aktualności

22.11.2013r.

Jesień w dolinie Noteci

Dolina Środkowej Noteci i Kanału Bydgoskiego (PLB300001) jest obszarem rozciągającym się równoleżnikowo wzdłuż Pradoliny Toruńsko-Eberswaldzkiej, pomiędzy Bydgoszczą a Ujściem. Tereny wchodzące w granice obszaru charakteryzują się wybitną w skali kraju wartością dla awifauny lęgowej, a ponadto stanowią ptasi szlak migracyjny o znaczeniu europejskim.

Jesień w dolinie Noteci to okres wyjątkowy. To właśnie tym czasie, niemalże każdego dnia, możemy podziwiać dziesiątki kluczy żurawi Grus grus oraz gęsi Anserinae przemierzających podniebną przestrzeń ponad nadnoteckimi łąkami. Ptaki przemieszczają się na zachód, w kierunku Parku Narodowego Ujście Warty, a następnie dalej - na swe zimowiska w Europie Zachodniej. Na tutejszych stawach i podmokłych łąkach jesienią licznie zatrzymują się ptaki siewkowe Charadriiformes, które w szczególności upodobały sobie błotniste tereny dopiero co spuszczanych w tym okresie stawów rybnych. Prócz czajek Vanellus vanellus, czy siewek złotych Pluvialis apricaria, których koncentracje sięgają tutaj nierzadko nawet kilku tysięcy, licznie ściągają tu także czaple siwe Ardea cinerea i białe Ardea alba. Bogactwo gatunków awifauny i ogromne jej liczebności przyciągają z kolei ptaki drapieżne, z roku na rok coraz liczniej na tutejsze stawy zaglądają bieliki Haliaeetus albicilla.

Poza wymienionymi już gatunkami, jesienią na tutejszych zbiornikach wodnych i na Noteci zatrzymują się dwa gatunki łabędzi – krzykliwe Cygnus cygnus oraz czarnodziobe Cygnus columbianus bewicki, a także kilka gatunków kaczek – m.in. świstuny Anas penelope, krakwy Anas strepeta, cyranki Anas querquedula, cyraneczki Anas crecca i rożeńce Anas acuta.

Jesienią, przed zachodem słońca i w nocy, aż do samego świtu, na rozciągających się w dnie doliny łąkach, pośród łozowisk i olszyn rozgrywa się jeszcze inny fascynujący spektakl natury. Pierwsze nocne przymrozki zwiastują nadejście czasu rykowisk. Nawoływania byków zdają się otaczać obserwatora niemalże z każdej ze stron. Dopełnieniem tego wspaniałego zjawiska są ściągające ze swoich żerowisk, w kierunku dna doliny, żurawie. Jeszcze przed nadejściem nocy ptaki te licznie zbierają się na położonych pośród łąk noclegowiskach. Tu, w dolinie Noteci, ich klangor początkowo miesza się z pierwszymi rykami jeleni, by potem, nocą zanikać powoli. Tutejsze jesienne zgrupowania tych ptaków oszacowano na nawet na kilka tysięcy osobników.

Idealnym miejscem do obserwacji obu tych jakże wspaniałych wydarzeń świata przyrody mogą być łąki znajdujące się pod Lipią Górą, lub po drugiej stronie Noteci, pod Krostkowem, a także północne zbocza doliny Noteci.

Ptaki wodne i błotne najłatwiej natomiast spotkać na tutejszych stawach rybnych. Wzdłuż Doliny Środkowej Noteci i Kanału Bydgoskiego wyróżnić możemy aż siedem zespołów tych zbiorników, są to kolejno, podążając z zachodu na wschód: Antoniny, Zamczysko, Osiek, Samostrzel, Występ, Ślesin i Lisi Ogon. Spośród wszystkich stawów zdecydowanie wyróżnia się zajmujący największą powierzchnię - Kardynalski Staw, który położony jest nieopodal Kanału Bydgoskiego pod Gorzeniem, w pobliżu rezerwatu Łąki Ślesińskie. Z kolei największą powierzchnię łącznie zajmuje zespół stawów pod Osiekiem nad Notecią.

Stawy, zależnie od tego czy są jeszcze napełnione, czy już po spuszczeniu wody, przyciągają liczne grupy gęsi, kaczek, łabędzi krzykliwych i czarnodziobych, siewki złotej i czajki, a także kszyków. Z pewnością dostrzeżemy tutaj także krążące lub czatujące bieliki...

Tomasz Samolik