Aktualności

31.03.2012r.

Przyrodnicy z fantazją

Oczywistymi zaletami bycia przyrodnikiem są wieczna ciekawość świata, która (mam przynajmniej taką nadzieję) chroni przed starczym otępieniem oraz możliwość znajdowania rozrywki w każdym miejscu – chociażby pod kamieniem, za kaloryferem czy na domowym pupilu… Jednak przyrodnicy to nie tylko zafiksowani na punkcie określonych żyjątek dziwacy izolujący się od społeczeństwa, ale często osoby z niebywałym poczuciem humoru. Objawia się ono między innymi w fantazyjnych nazwach nadawanych odkrywanym przez siebie  gatunkom….

Jak piszą Jóźwiak, Rewicz i Pabis w swojej pracy z 2010 r., coraz częściej badacze szukają inspiracji wśród postaci z mitologii, literatury, filmu oraz świata popkultury, czy polityki. Liczne są również przykłady, gdy taksonomowie prześcigają się w dziwnym brzmieniu nazw, rekordach ich długości i w stosowaniu gier słownych…

W tej krótkiej notce, stworzonej specjalnie na 1 kwietnia, mogą państwo zapoznać się z niektórymi organizmami żyjącymi w naszym kraju, których nazwy polskie mogą się wydać cokolwiek osobliwe. Głodnych większej ilości wrażeń odsyłam do artykułu „Inspiracje i osobliwości naukowego nazewnictwa zoologicznego” wymienianych wyżej autorów, który jest dostępny w Internecie. Można w nim poznać tak egzotyczne stworzenia, jak Agathidium vaderi, Bambiraptor, Milesdavis, Bobmarleya, Elvisaurus, Agra katewinsletae, Proceratium google, Parastratiosphecomyia stratiosphecomyioides, Ia io, Dziwneono, Abracadabrella…

Tymczasem zapraszam do lektury naszej świątecznej notki…

Mszaki

Beznerw tłusty – coś dla fanów zajadania stresu czekoladą… A tak poważnie mszaczek ten ma po prostu tłusty połysk i grubą plechę.

Szmotłoch jabłkowaty – nazwa niezbyt sympatyczna, ale sam mszak dość częsty w górach, tworzy całkiem przyjemne dla oka, niebiesko- lub żółtozielone darnie.

Paprotniki

Moja ulubiona ortograficzna para: podejźrzon księżycowy i nasięźrzał pospolity, nie wymaga komentarza.

Porosty

Skórnica Arnolda – plecha jednolistkowa średnicy 3-10 cm, sztywna, przymocowana do podłoża uczepem… Niby nic wielkiego, a biednego porosta nazwano jak jakąś chorobę trapiącą pewnego znanego aktora…

Galaretnica płodna – ten zagrożony wyginięciem w Polsce gatunek porosta rosnący w górach, mógłby podzielić się swą nazwą z niejednym potworem z gier RPG.

Żełuczka isidiowa – mhm, what? Tak, to polska nazwa.

Ptaki

płomykówka, http://www.sxc.hu

Mój numer jeden to zdecydowanie lodówka. Ten sprzęt AGD zimuje na Bałtyku. Lodówki to bardzo charakterystyczne kaczki, które łatwo obserwować np. na Helu od października aż do maja. Zapewne nazwa „lodówka” pochodzi po prostu od charakterystyki okresu, w którym ją można spotkać w naszym kraju, ale proszę sobie wyobrazić minę niezorientowanego rozmówcy, gdy tłumaczymy mu, że podczas wycieczki nad morze widzieliśmy mnóstwo lodówek pływających w Bałtyku, z czego część odbywała toki…

Płomykówka http://www.sxc.hu

Siniak… tak, to również nazwa ptaka. Czy chodziło o skojarzenie z ubarwieniem tego gołębia – miejscami zielonkawo-fioletowym, czy dźwięki wydawane podczas toków, które mogą wydawać się nieco „cierpiętnicze”, tego nie wiem.

Kopciuszek… Ciekawe, czy samce tego gatunku nie czułyby się urażone, gdyby powiedzieć im, że nazywają się jak dziewoja, która z miłości potrafiła pogubić obuwie… Gdyby się tak przyjrzeć temu niewielkiemu ptakowi wróblowemu można faktycznie uznać, że okopcił się od dymu z komina, koło którego się zagnieździł…

Pajęczaki

Numer 1 wśród pająków: zyzuś tłuścioch. Wszędzie bardzo liczny – występuje w piwnicach, mieszkaniach, zapewne więc poznali Państwo już kilka takich zyzusiowatych pająków…

Dryguś zmienny – ach te jego zielone oczy… Szkoda, że tak ciężko je dostrzec – pajączek ten ma ok. 5 mm długości.

Korsarz piratnik – jak to pirat, występuje w pobliżu wód. Ba! nawet biega po wodzie i nurkuje!

Owady

Ćma zmierzchnica trupiagłówka nazwę zawdzięcza wyraźnie widocznemu wizerunkowi ludzkiej czaszki na grzbietowej stronie ciała.

A dla reszty owadów – konkurs. Z listy wymienionych poniżej chrząszczy i motyli proszę wybrać najciekawsze miano i napisać krótkie (prawdziwe albo nie) uzasadnienie tej nazwy. Oczekujemy humoru, ciekawostek i oryginalności zamiast suchych faktów. Opisy proszę przysyłać e-mailem na nasz adres tp@alauda.org.pl z podaniem przydomka autora, który opublikujemy na stronie TP Alauda na liście zwycięzców. Ostateczny termin nadsyłania zgłoszeń – godz. 23:59 dn. 15 kwietnia br. Nagrody rozdamy podczas Święta Bydgoskiego Przedmieścia (www.bydgoskie.org) w maju, na które już teraz serdecznie zapraszamy.

Chrząszcze: wyszczerek, pierzchotek, jajuszek, dreptacz, skorobieżek, naglik, niestrudek, mrówkomirek, skoropędek, zezoń, kwieciożyjek, trójwcisk, skrytojadek, ciołek, plugawek, zęboszyjka, natrupek, ponurek, opuchlak, słonik, krytoryjek, dziworyjek, kłopotek, kałdunica, dźbielec, gryzmolak, nieczystek, nipiła, niwecznik, psowacz.

Motyle: biesek murzynek, dyskotka wiązówka, epirantek wiosenny, eucheka chmurka, fałdówka siostrzyczka, garbatka dromaderka, grotnik zgorzkniałek, krocznik wieśniaczek, misiówka gołotka, niekrasek myszatek, nieliczalnik sarniak, pańdrożyca wątpliweczka, paśnik rozwodnik, pluszówka agatka, pomrok ciemniak, pomrok niejaśniak, ponurzyca źralica, potwora buczynówka, proporzyca marzymłódka, straszka saracenka, światowidka samotnica, wąsateczka zawilczaneczka, wojnica swarożyca, wycinka puginałówka.

Literatura:

  • Bellmann Heiko, „Pająki. Najważniejsze gatunki krajowe”, 1998
  • Jonsson Lars, „Ptaki Europy i obszaru śródziemnomorskiego”, 2003
  • Jóźwiak Piotr, Rewicz Tomasz, Pabis Krzysztof, „Inspiracje i osobliwości naukowego nazewnictwa zoologicznego”, Kosmos, Tom 59,  2010 r., Nr 1–2 (286–287), str. 39–59
  • Łomnicki M. A. 1886. Muzeum Imienia Dzieduszyckich we Lwowie. Dział I. Zoologiczny Oddział zwierząt bezkręgowych. IV. Chrząszcze czyli Tęgoskrzydłe. (Coleoptera). Lwów, 1886, XXXI + 308 str.
  • Wójciak Hanna, „Porosty, mszaki, paprotniki”, 2007
  • www.lepidoptera.pl