Aktualności

26.07.2019r.

Patrol Natura 2000 - ruszyliśmy pełną parą !

Z początkiem maja ogłosiliśmy nabór do Patrolu Natura 2000, którego celem jest monitorowanie stanu siedlisk lęgowych oraz zagrożeń na obszarach objętych projektem „Ptasie Wyspy – kontynuacja czynnej ochrony zagrożonych gatunków ptaków siewkowych” To już druga odsłona Patrolu. W pierwszej, towarzyszącej projektowi „Ptasie wyspy – czynna ochrona ptaków siewkowych (Charadriiformes) w najważniejszych ostojach gatunków” realizowanego przez TP ALAUDA w latach 2015-2017 Patrol Natura 2000 przez ponad 2 sezony monitorował zagrożenia na kluczowych odcinkach Doliny Dolnej Wisły. Tym razem nasze działania obejmują większy teren: Obszar Natura 2000 Dolina Dolnej Wisły (od Włocławka do ujścia), Obszar Natura 2000 Żwirownia Skoki, Rezerwat przyrody Jezioro Wieleckie oraz obszar wodno-błotny Mościska (gmina Brzuze). 

Utworzenie Patrolu zbiegło się w czasie z rozpoczęciem sezonu lęgowego, dlatego od razu rozpoczęliśmy szeroko zakrojoną akcję informacyjno-rekrutacyjną, dzięki której nie tylko zaktywizowali się "weterani" z “poprzedniej edycji” Patrolu, ale też zgłosiło się sporo całkiem nowych osób. Można śmiało powiedzieć, że na tym polu odnieśliśmy sukces, ponieważ w bardzo  krótkim czasie zebraliśmy zespół zdolny patrolować cały objęty projektem obszar. Niektórzy muszą przejechać wiele kilometrów aby dostać się na “swój” teren, ale żaden odcinek nie pozostanie bez opieki. 

Z początkiem nowego sezonu odżyła też nasza Facebookowa grupa "Patrol Natura 2000" i pojawiły się doniesienia z terenu. Niestety, od połowy maja na Wiśle przybywało wody i w wielu miejscach wysoka fala wezbraniowa zniszczyła gniazda. Patrolowcy oczywiście czuwali, wymieniali informacje i publikowali fotografie odezwał się m.in. Roman, uczestnik poprzedniej i obecnej edycji Patrolu, który napisał 27 maja: "Raz dwa raz... próba posta w nowym sezonie. Wody w Wiśle niestety przybywa, a ma być jeszcze więcej. Na razie szans na łachy nie widać. A siewkowce są obecne i czekają, na grudziądzkim odcinku rzeki od trzech tygodni objadają się na przykład chruścikami. Mam nadzieję, że dzięki tej diecie dochowają się dorodnych piskląt. W szale żerowania uczestniczą min. śmieszki, rybitwy rzeczne, białoczelne i czarne, do tego mewy małe i piskliwce. Gwar od rana do wieczora bez względu na pogodę i oby jak najprędzej przyszła niżówka wtedy Szanowni Patrolowcy będzie sporo powodów do wyjścia w teren :)"

Śmieszki żerujące na Wiśle podczas fali wezbraniowej. Fot. Roman Grzebiński.

Na szczęście nie wszędzie były dla ptaków tak niesprzyjające warunki. W maju pracownicy Towarzystwa Przyrodniczego ALAUDA wykonali dwie kontrole w ramach monitoringu ptaków gniazdujących na wyspach Żwirowni Skoki. Padł kolejny rekord: stwierdzono tam ponad 7500 par śmieszek i około 100 par rybitwy rzecznej. Pomiędzy nimi również pojedyncze gniazda niezwykle rzadkiej mewy czarnogłowej! Dużą liczebność ptaków w obszarze potwierdzili również nasi "Patrolowcy". Ewa odnośnie prowadzonych obserwacji z dnia 06.06.2019 r. raportuje: “Ok 6 tys. par śmieszki, 1 para mewy siwej, ok 50 par rybitwy rzecznej, obserwacja 1 pary mewy czarnogłowej”.

Czerwiec na Żwirowni Skoki. Fot. Ewa Węcławek

Fala wezbraniowa dotarła do ujścia Wisły 31 maja. W tym czasie w Dolinie Dolnej Wisły woda powoli zaczęła opadać. Po raz kolejny w tym sezonie ptaki siewkowe czekały na okazję do złożenia jaj wypatrując wyłaniających się łach.

Wysoki stan wody. Oczekiwanie. Wisła, 889 km. Fot. Ewelina Dysko. 

Powoli opadająca woda na 889 km Wisły. Fot. Ewelina Dysko.

Mając na uwadze fakt, że w tym roku Patrol zaczął działać w pełni sezonu lęgowego, część naszych wolontariuszy wyruszyła w teren jeszcze przed szkoleniem, które odbyło się w dniach 29-30.06.2019 w Nieszawie. Od początku czerwca za pośrednictwem nowego Formularza pokontrolnego, który sukcesywnie testujemy i ulepszamy spłynęły do nas pierwsze raporty z objętych projektem lokalizacji: Doliny Dolnej Wisły, Żwirowni Skoki, Mościsk i Jeziora Wieleckiego. Rezerwat Przyrody Jezioro Wieleckie, który stanowi ostoję dla około 140 gatunków ptaków jest obecnie zbiornikiem borykającym się z problemami deficytów wody. W ramach projektu "Ptasie Wyspy II" Towarzystwo Przyrodnicze ALAUDA podejmuje działania zmierzające ku poprawie sytuacji. Jedną z przyczyn odpływu wody z jeziora jest uszkodzona zastawka. Jej naprawa jest priorytetem na liście zadań, obecnie warunki jej dokonania negocjowane są z urzędnikami.

Uszkodzona zastawka na Jeziorze Wieleckim. Fot. Jacek Łuczyk

Z obszaru wodno-błotnego Mościska również dostaliśmy raporty o małej ilości ptaków i wysychaniu zbiornika. Nie znamy do końca przyczyn tej sytuacji, z pewnością niekorzystne zmiany klimatyczne i majowo-czerwcowa fala upałów stanowią istotny czynnik, jednak w projekcie zaplanowane jest też wykonanie specjalistycznych badań, m.in. bilansu wodnego zbiornika, co pomoże podjąć adekwatne działania w zakresie ochrony czynnej tego wyjątkowego dla ptaków miejsca. 

Mościska - wysychanie zbiornika. Fot. Darek Pawlak.

Jednym z naszych najważniejszych zadań jako Patrolu jest identyfikowanie i zgłaszanie zagrożeń dla gniazdujących na łachach ptaków. Zarówno w przypadku zeszłorocznego spustu wody z zapory jak i tegorocznej fali wezbraniowej sieć obserwatorów przyrody jaką tworzymy umożliwia monitorowanie sytuacji w wielu miejscach jednocześnie. Podczas naszych patroli często napotykamy i raportujemy zagrożenia o mniejszej skali, występujące lokalnie. Dobry przykład to zauważone przez Małgosię nad Kępą Zieloną lotnie, które latając nad wyłaniającymi się łachami płoszą ptaki i utrudniają założenie gniazd.

Lotnia nad Kępą Zieloną, fot. Małgorzata Michalak - Wojnowska

Zimorodek na Kępie Zielonej fot. Małgorzata Michalak- Wojnowska

Często spotykanym zagrożeniem jest drapieżnictwo. W trakcie wspólnego patrolu odbytego przez uczestników naszego szkolenia w Nieszawie odkryliśmy jaja wyjedzone przez ssaka - drapieżnika, najprawdopodobniej norkę amerykańską. Kuba, który jako pierwszy przesłał nam formularz pokontrolny ze zdjęciami ze szkoleniowego patrolu, udokumentował tę obserwację w swoim raporcie.

Efekty działalności drapieżnika na Ptasiej Wyspie niedaleko Nieszawy. Fot. Kuba Kasprzycki

Prowadząc obserwacje z brzegu oraz spływając Wisłą od Nieszawy do Bobrownik widzieliśmy m.in. bieliki, kulika wielkiego, mewy srebrzyste, rybitwy białoczelne, rzeczne, śmieszki i sieweczki rzeczne, bataliony, piskliwce, kwokacze, łęczaki. Podczas rejsu natrafiliśmy także na łachy z gniazdującymi rybitwami rzecznymi, białoczelnymi, sieweczkami rzecznymi i obrożnymi.

Doskonałe zdjęcie do formularza pokontrolnego ilustrujące gniazdujące rybitwy bialoczelne i odpoczywające na brzegu rybitwy rzeczne. Fot. Kuba Kasprzycki

Obserwacja ptaków podczas rejsu tradycyjną łodzią po Wiśle, szkolenie Patrolu Natura 2000, 29-30.06.2019 Nieszawa. Fot. Darek Węcławek

Podczas szkolenia braliśmy udział w wykładach i prezentacjach, ćwiczyliśmy obserwację ptaków w terenie, uczestnicy otrzymali także projektowe koszulki, bluzy, kurtki i notatniki oraz monografie o ptakach siewkowych doliny Dolnej Wisły autorstwa Przemka Doboszewskiego i Darka Płachockiego z TP ALAUDA. Kto potrzebował, wypożyczył sprzęt (lornetkę, aparat), nie zabrakło też wesołych momentów, smacznych posiłków i rozmaitych okazji do integracji. Wyjeżdżaliśmy z Nieszawy w poczuciu, że stanowimy super ekipę :)

Uczestnicy szkolenia w patrolowych koszulkach.Nieszawa 29-30.06.2019. Fot. Darek Węcławek

Zapraszamy do zgłaszania się wolontariuszy chętnych działać wspólnie z nami jeszcze w tym i/lub w kolejnych sezonach. Projekt zaplanowany jest na cztery lata, a pracy i okazji do przeżycia wspaniałej przyrodniczej przyrody nie zabraknie. Aby wziąć udział w projekcie, nie trzeba być doświadczonym przyrodnikiem, wystarczy chęć i wola działania na rzecz ochrony przyrody. W przypadku konieczności podróży do/z patrolowanego odcinka/obszaru zapewniamy zwrot kosztów przejazdu. Jeśli chcesz do nas dołączyć - wypełnij tutaj formularz zgłoszeniowy, odezwiemy się do Ciebie!

Uczestnicy pierwszej edycji Patrolu podczas rejsu tradycyjną łodzią wiślaną. Fot. Darek Płąchocki